ایرنا مناطق نفتخیزجنوب اهوازخبر شرکت ملی حفاری دانا آب و فاضلاب اهواز مقام معظم رهبری خبرگزاری فارس
تاریخ انتشار خبر: ۶ , اردیبهشت, ۱۳۹۷ | ۱۴:۳۱:۱۱
کد مطلب : 11683

آنچه کسب و کار می تواند از شطرنج بیاموزد

آنچه کسب و کار می تواند از شطرنج بیاموزد

IMG_20180426_185916

هرچند ممکن است آنچه که در دنیای بیزینس صورت می پذیرد و حملاتی که از طرف رقبا و دیگر عوامل بازار به یک کسب و کار رخ می دهد با بازی شطرنج قابل مقایسه نباشد اما می توان رویدادهای مشابهی را در هر دو مورد مشاهده نمود و الگو گرفت. هنگامی که به اتفاقات درون صفحه شطرنج و داخل اتاق هیئت مدیره شرکتها دقت می کنیم، با فاکتورهای جالب توجه و مشترکی میان این دو محیط مواجه می شویم. 

بازی شطرنج، صحنه جنگ و نبرد است. این بازی درباره چگونگی حفاظت از یک مهره بسیار ارزشمند به نام شاه بوده و به نبرد با رقیبی که آرزوی شکست شما را دارد اختصاص دارد. در شطرنج، استراتژی های مختلفی برای بازی های تهاجمی و دفاعی وجود دارد و یک بازیکن هوشمند، هر دوی آنها را تجربه می کند.

استراتژیهای کسب و کار نیز به همین شکل است؛ حفاظت از چیزی با ارزش (شرکت) و درگیر شدن در جنگ با رقیبی که آرزوی از میان برداشتن شما را دارد. کارآفرینان و کارکنانی که بطور موفقیت آمیزی می توانند استراتژی های حمله و دفاع را راهبری و هدایت کنند، به عنوان یک دارایی با ارزش برای هر شرکت در بازی کسب و کار به حساب می آیند.

“بازی شطرنج نیاز به برنامه ریزی دقیق، داشتن پلن و سناریوهای متعدد، مدیریت زمان و انگیزه برای اقدام دارد.”

 

مهمترین اصولی که می توان از بازی شطرنج آموخت و در کسب و کار پیاده کرد

* دانستن هدف بازی- یکی از مهمترین اصول بازی شطرنج، داشتن و دانستن هدف است. هدف از هر بازی شطرنج، مات کردن نفر مقابل است. در بازی شطرنج، دو رقیب و تنها یک برنده وجود دارد (تساوی هم مطمئناً برای یک طرف، برد به حساب می آید). اما در بحث ما، صحبت از برنده است. یک بازیکن مبتدی که درگیر آشنایی با اصول و مبانی بازی است، به راحتی توسط حریفان با تجربه و کارآزموده شکست می خورد. دانستن هدف اصلی مسابقه و بازی، برای هر بازیکنی که آرزوی ماندن در صحنه رقابت را دارد ضروری است. هدف از بازی شطرنج، محافظت و حراست از شاه خود و تلاش برای از میان برداشتن شاه رقیب است. با به دام انداختن شاه در حرکت نهایی کیش و مات، عملا آن شاه، بی فایده و بی مصرف شده و بازی به پایان می رسد. به بیانی دیگر، هدف بازی شطرنج، انهدام نیروهای حریف و شکست شاه اوست. تلفات زیاد به حریف و تسلط بر وی در سریعترین زمان ممکن.

در دنیای کسب و کار نیز این موضوع کاملا بدیهی و واضح است که آگاهی از هدف، می تواند شما را در عرصه رقابت، محافظت کند. آیا هدف شرکت شما، افزایش فروش محصولات نسبت به رقباست؟ و یا ارائه خدمات بهتر و بیشتر به مشتریان؟ موضوع این نیست که کسب و کارتان چیست بلکه آنچه اهمیت دارد دانستن هدف سازمانیتان است. برای نمونه، هدف سازمانی یک مدیر فروش و بازاریابی، ایجاد و تحکیم جایگاه و نام و نشان شرکت، به عنوان برند برتر و “نامبر وان” در بازار است. هر آنچه که در کسب و کارتان انجام می دهید باید در راستای اهداف از پیش تعیین شده خود باشد. سازمانها و شرکتهایی که در حال رقابت هستند باید بدانند که رقبای آنها شدیداً به دنبال پیروزی و کسب سهم بیشتر بازار هستند. به عنوان مدير یک سازمان باید اهداف بلند و کوتاه مدت خود را با توجه به شرایط محیطی (بازار، ذینفعان، تهديدها، فرصتها، ضعف ها و قوت ها) ترسيم کنید و فرایند هدفگذاری را به دقت انجام دهید.

* آشنایی با توانمندی های منابع موجود- صفحه شطرنج، نمایی از یک صحنه بازار است. هر شطرنج باز از ۱۶ مهره سود می برد (منابع در دسترس)؛ یک پادشاه، یک وزیر، دو قلعه، دو فیل، دو اسب و هشت پیاده سوار. هر یک از ۶ نوع مهره، حرکت های متفاوتی داشته و از قوانین خاص خود پیروی می کنند. در عرصه کسب و کار و تجارت نیز، یک مدیر لایق باید همانند یک شطرنجباز، با تمامی توانمندیها و قابلیتهای کارکنان خود، آشنایی کامل داشته باشد تا در مواقع مورد نیاز، به بهترین شکل ممکن، از آنها استفاده کند.

شاه، سمبل برند و هویت کسب و کار است که هر بازیکنی سعی در حفظ آن به هر قیمتی دارد.

مهره وزیر، همان کارآفرین، مدیر کسب و کار، برنامه ریز و یا مدیر طرح های استراتژیک شرکت است که دارای مدل ذهنی بزرگ، برنامهریزی و حرکتهای متفاوتی است که سناریوها و نتایج ممکن را ارزیابی کرده و تصمیمات لازم را برای گامها و مسیرهای بعدی، اتخاذ می نماید. و این، نیازمند بردباری، دانش عمیق احتیاجات مشتری، بازار، رقبا و مهمتر از همه، تفکر انتقادی است.

قلعه ها، فیلها و اسب ها نمایانگر کانالهای ارتباطی (و یا مثلاً شبکه های توزیع بازاریابی) متفاوتی است که توسط بازاریاب به منظور ایجاد هویت و قابلیت دیده شدن کسب و کار، مورد استفاده قرار می گیرد که هر یک از آنها، دارای شرایط و محدودیتهای مربوط به خود می باشد.

سربازها نیز نشانگر جایگاه ارزشی است که از طریق ابزارهای تبلیغاتی فروش و بازاریابی نظیر وبسایت، بروشور، ایبوک، وبینار و …، با مخاطب ارتباط می گیرد. هنر یک مدیر و کارآفرین خوب این است که آن پیاده سوار با ارزش (یا همان ارزش پیشنهادی شرکت برای مشتری ) را که نقش کلیدی در موفقیت شرکت در بازار و میان رقبا داشته و در وقت مقتضی، ورق را به سوی شرکت برگرداند شناسایی و بکار گیرد.

مديران باید براي رسيدن به اهداف خود، ضمن آگاهی از شرایط و توانمندیهای کارکنان خود، تمامي امکانات و منابع لازم را تدارک دیده و زمينههاي استفاده از امکانات را به صورت بهینه فراهم نمایند تا بتوانند ماندگاری خود را در بازار، تا حدود زیادی تضمین کنند.

یک عمر برای حرفه ای شدن- کسب مهارت، در طول سال ها و با درک عمیق از مفاهیم اساسی و توانایی اجرای آن در عمل برای بازیکنان شطرنج و همچنین مدیران کسب و کار، محقق می شود. اگر با بازی و استراتژیهای شطرنج آشنایی ندارید حداقل همین اندازه بدانید که تا کنون هیچ فردی با یک حرکت، برنده نشده است و نخواهد شد. شما در هر دو زمینه بازی شطرنج و مدیریت بازار، اگر لحظه ای از یادگیری غافل بمانید، به سرعت خودتان را در عرصه رقابت با رقبا، شکست خورده خواهید یافت. سعی کنید که از آموخته ها و تجربیات خود، درس گرفته و به تجربیات ارزشمندتان اضافه کنید. هیچ وقت از یک سوراخ دو بار گزیده نشوید. بازیکنان باتجربه و با مهارت، میدانند که چگونه دچار اشتباهات بچگانه و معمولی نشوند و در ۴ حرکت، مات نشوند. این درسی است که هیچگاه فراموش نمی کنند.

* برنامه ریزی قبل از اقدام- با در نظر گرفتن هدف نهایی بازی (حفظ شاه)، شطرنج باز می تواند حرکتهای خود و پاسخهای احتمالی به آنها را پیش بینی و برنامه ریزی کند. بسیاری از بازیکنان، حرکتهای آغازین خود را به یاد سپرده و در آرشیو ذهنشان، نگه میدارند و در ادامه، مجموعهای از حرکتهایی را که می تواند ادامه مسیر را برای آنها ساده و هموار سازد، تنظیم و برنامهریزی می کنند. یک شطرنجباز حرفهای و با تجربه، می تواند تا چند حرکت بعدی را نیز پیش بینی کند و این می تواند به او اجازه دهد تا به راحتی حرکتها و استراتژیهای خود را طراحی و برنامهریزی نماید.

به طور مشابهی در کسب و کار، این دیدگاه قابل طرح است. یک مدیر و کارآفرین موفق، پیش از جهش به سوی اقدامات و عملیات تجاری، باید زمانی را برای طرح و برنامه های خود صرف کند. این زمان صرفاً نباید برای حرکتها و اقدامات ضروری باشد بلکه به منظور چند حرکت یا اقدام بعدی شرکت برای نیل به موفقیت سازمانی یا  فردی، لحاظ گردد.

* مدیریت منطقی زمان و منابع- در بازی شطرنج این یک واقعیت است؛ مهره ها درگیر مبارزه هستند و برخی از آنها نیز از بین می روند. پس از همه این کش و قوسها، اگر نتوانید مهره های حریف را از میدان به در کنید انتظار نداشته باشید که در صفحه شطرنج، اتفاقی به نفع شما رخ دهد. با یک برنامه ضعیف، استراتژی بهتر حریف می تواند تمامی حرکات ضعیف مهره های شما را خنثی و بی اثر کند. در طول بازی، انجام حرکات بدون تفکر می تواند تمامی مزیتهای شما را به حریفتان منتقل کند و در عوض، یک حرکت متقابل حساب شده می تواند به طور کامل چهره بازی را تغییر داده و حریف شما را از حالت تهاجمی به دفاعی برگرداند. با قربانی کردنِ یک مهره خودی، می توانید به کسب مزیت در چند حرکت بعدی خود امیدوار باشید. برخی اوقات لازم است تا مهره ارزشمند مثل وزیر خود را به عنوان طعمه و قربانی، بر سر راه حریفتان قرار دهید تا بتوانید برنامه های خود را برای پیروزی نهایی به سرانجام برسانید. همین فداکاریها و قربانی های کوچک، می تواند تفاوت بین برد و باخت در شطرنج را رقم بزند.

دنیای کسب و کار نیز به شدت از این الگو پیروی می کند. شرکتهایی که به دنبال موفقیت در بازار هستند ممکن است خود را در یک وضعیت قربانی دادن، بیابند تا بتوانند از این طریق سهم بازار یا موقعیت خود را ارتقا دهند. این فرایند می تواند در شرکتی دیده شود که با سرمایه گذاری و صرف هزینه های بالا بر روی تجهیزات خود، به دنبال رهبری در بازار است، یا یک کمپانی که حاضر است با قیمت پایینی، امتیاز محصول خود را به رقیب واگذار کند و یا کسب و کاری که برای باقی ماندن در صحنه رقابت و بازار، با تعدیل بخشی از نیروی انسانی و اعمال برخی تغییرات سازمانی، خود را بازآفرینی می کند. البته نباید فراموش کرد که سرمایه های انساني هر سازماني با توجه به مسئوليتها و فعاليت هايي که انجام مي‏دهند داراي ارزش نسبي هستند و مسلماً هيچ نيروي بي ‏ارزشي وجود ندارد و حفظ نيروهاي انساني براي دستيابي به اهداف سازمان بسيار مهم است. به هرحال، قربانی کردنِ با برنامه تعدادی مهره (منابع سازمانی و یا منافع جاری) می تواند منجر به یک پاداش بزرگتر در آیندۀ نه چندان دور شود. (داستان قربانی کردن بز خود)

* استفاده از تمامی مهره های موجود- در میان شطرنجبازان تازه کار، این وسوسه و هیجان آنی وجود دارد که بلافاصله پس از شروع بازی، اقدام به حرکت دادن وزیر و یا حتی شاه کنند. هر چند که ممکن است بازیکن، درک درستی از هدف نهایی بازی داشته باشد اما این بدان معنا نیست که حتما می تواند پروسه حفاظت از شاه و وزیر را به خوبی به انجام برساند. بازیکنان جوان باید به خوبی یاد بگیرند که چگونه استفاده از تمامی مهره های موجود را به حداکثر رسانده و از این امکان، برای کسب مزیت و برتری بهره جویند.  با بکارگیری تمامی مهره های موجود، شاه میتواند به خوبی محافظت شده و مهره های دیگر نیز اجازه پیدا میکنند تا به راحتی فرایند حذف مهره های رقیب را دنبال کنند و شاه حریف را به خطر بیندازند. متاسفانه برخی بازیکنان شطرنج فراموش می کنند که امکان استفاده از تمامی ابعاد و خانه های صفحه را دارند و متاسفانه فقط بر ناحیه مرکزی میدان تمرکز می کنند! به دنبال روش هایی باشید که طی آن از تمامی فضای میدان برای رقابت با حریف، استفاده شود. با این کار نه تنها منطقه بازی خود را گسترش میدهید بلکه به واسطه پراکنده کردن منابع و مهره های حریف، فرصتهای جدیدی را نیز برای غلبه بر بازیکن مقابل مهیا می کنید که تمامی اینها به حفظ و صیانت از شاه، کمک بسیاری خواهد کرد.

در کسب و کار نیز، ممکن است این تفکر غالب شود که فقط از یک یا چند منبع استراتژیک محدود استفاده شود. مانند بسیاری از شرکتها که تمامی بار آمال و اهداف خود را بر روی دوش تعداد انگشت شماری از کارکنان ستاره خود گذاشته اند و یا کمپانیهایی که اساس و پایه موفقیتشان را در یک یا چند خطِ تولید خلاصه کرده اند. بدون شک، تا زمانی که این تفکر در سازمانها و بنگاه های اقتصادی حکم فرما باشد، هیچ توفیقی حاصل  نخواهد شد. با استفاده از ظرفیت امکانات موجود و تمامی توانایی و قابلیتهای کارکنان (از طریق تعيين مسئوليتها و شرح وظائف، تأمين و تخصیص منابع اجراي فرايندهاي سازماني، مشخص ساختن روشها و دستورالعملهاي اجراي هر فرايند و تعريف و پايش شاخصهاي اندازهگيري اثربخشي وكارايي فرايندها)، شرکتها قادر خواهند بود تا الگوی موفقیت آمیزی از کار کردن را خلق کنند و این عملکرد، محیطی را فراهم خواهد ساخت که کار تیمی و همکاری را تقویت کرده و شرکت را به سوی تحقق اهداف متعالی سوق می دهد. به این ترتیب، با توسعه محصولات و خدمات موجود، شرکت می تواند در چند جبهه با رقبا مقابله کرده و شانس موفقیت خود را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.

* حفظ و حمایت مهره ها: یکی از اصول بسیار مهم و حیاتی در بازي شطرنج، حفظ مهره ها و انجام فرایند پشتیبانی از آنهاست. در شطرنج، هر مهره، دارای ارزش نسبي بوده و اين ارزش، بسته به موقعيت بازي، متغير است. علیرغم اینکه پیش از این در مورد قربانی کردن برخی منافع و مهره های خود در صورت نیاز جهت کسب امتیازات بیشتر، صحبت شد اما ذکر این نکته ضروری است که اولویت نخست هر شطرنجبازی، حفظ و پشتیبانی از مهرهها و داشته های خود است. سرباز به عنوان ضعیف ترین مهره صفحه شطرنج، می تواند با پایداری و سماجت خود و حمايت و هدايت شما، به قویترین مهره همچون وزير تبدیل شود.

با این تفاسیر، منابع انساني هر سازمان و کسب و کاری، با توجه به مسئوليتها و فعاليتهايي كه انجام مي دهند داراي ارزش نسبي هستند و مطمئناً هيچ نيروي بي ارزشي وجود ندارد. بنابراين، حفظ نيروهاي انساني براي دستيابي به اهداف سازمان همانند بازي شطرنج بسيار مهم است. فراهم كردن منابع و زمينه هاي لازم جهت اجراي مطلوب امور محوله، بهبود فعالیتهای نگهداشت و ارتقای کارکنان، ایجاد انگیزش و فراهم ساختن بستر رشد و خلاقيت آنها از جمله روش هاي حفظ نیروی انسانی در سازمان است. در يك سازمان نيز اگر نيروهاي انساني به طور مناسبي ازطريق سيستم هاي آموزشي و انگيزشي رشد پيدا كنند، مطمئناً می توانند به مهره های کارامدتری تبدیل شده و فوايد بيشتري براي سازمان به ارمغان آورند.

هم افزایی از طریق سازماندهی و هدایت مهره ها: برای بردن بازی، كافي است تمامي مهره ها را به گونه اي كنار هم قرار دهيد كه ضمن حمایت از يكديگر، قدرت مانور و حرکت را از حریف بگیرند. مسلماً اگر هر يك از آنها بدون تعامل با ديگر مهره ها، در گوشه اي از صفحه شطرنج به كار گرفته شوند، پيروز ميدان نخواهيد بود. در يك سازمان نيز اگر کارکنان واحدهاي مختلف از جمله واحد خرید، تضمین كيفيت، توليد، اداري، فروش و … هر يك به مانند حلقه های جدامانده یک زنجیر، سرگرم فعاليتهاي خويش باشند و در يك راستا هدايت نشوند، آن سازمان به اهداف خود نخواهد رسید.

* یک چشمتان به ساعت باشد- در بیشتر تورنومنتها، بازیکنان به غیر از رقابت با یکدیگر، در حال رقابت با ساعتِ کنار میز خود نیز هستند (برای انجام حرکت). در پایان هر حرکت، شطرنجباز باید تایمر ساعت را فشار دهد تا حرکتش ثبت شود. بازیکنانِ منظم و کارآزموده می دانند که آنها زمان محدودی برای انجام هر حرکت دارند و به همین دلیل همواره آماده انجام حرکتهای قاطعی هستند. اما بازیکنان کم تجربه بدون توجه به ساعت، زمان زیادی را برای انجام حرکتهای احتمالی از دست می دهند و ممکن است در آخر، اقدام بی اثری انجام داده و نتوانند بهینه ترین حرکت را انتخاب کنند. برای پرهیز از این ریسک، بازیکنان مجربتر، ماه ها و بعضی اوقات سالها تمرین کرده و حرکتها و استراتژیهای احتمالی فراوانی را در ذهن خود جای می دهند و در زمان مناسب، در کسری از ثانیه از آنها استفاده می کنند.

در فعالیتهای تجاری و اقتصادی نیز به همین شکل است. کسب و کارها نیازمند تفکر و برنامه ریزی استراتژیک متناسب با توانایی خود برای اتخاذ تصمیمات سریع در شرایط اضطراری هستند. با وجودی که هر تصمیمی نباید در لحظه، اتخاذ شود، اما همیشه شرایطی وجود دارد که به دلیل فشارهای خارجی، نیاز به عکس العمل سریع است. بنابراین شرکتها و کارآفرینان می توانند با یافتن آمادگی لازم برای مواجهه با شرایط احتمالی صنعت یا بازار، تصمیمات و حرکتهای سریعی را انجام دهند که در واقع حاصل ماه ها و سالها مطالعه، تحقیق و تفکر است. در مقابل، رهبران و مدیران کسب و کار نیز باید بدانند که چه میزان زمان لازم است تا گزینه های بیشتری را قبل از تصمیم گیری در نظر داشته باشند. حتی هنگامی که یک تصمیم فوری، به نظر بهترین گزینه می رسد، ارزیابیِ بیشتر، ممکن است راه حلهای بهتری را پیش رو قرار دهد.

* حریفتان را بشناسید- شطرنج، بازی استراتژی ها و مهارتها است. زمانی که دو بازیکن، رو در رو (face to face) با یکدیگر مسابقه میدهند، بازی شطرنج به یک بازی روانشناسانه ای تبدیل می شود که مستلزم آشنایی طرفین با زبان بدن، حالت و استراتژی حریف مقابل است. دست کم گرفتن حریف می تواند منجر به شکست شما شود زیرا ممکن است از برتری و مزیت روانی خاصی نسبت به شما برخوردار باشد. به طمع انداختن شما برای انجام یک بازی متفاوت و یا تظاهر به کم آوردن و یا تردید در تصمیم گیری از طریق مکث های طولانی و یا حرکتهای ناگهانی مهره ها، می تواند از استراتژی های حریف، علیه شما برای به دست آوردن نتیجه، در طول بازی باشد. کسب آمادگی برای مواجهه با نوع بازی نفر مقابل و پیش بینی رفتار وی، کمک بسیار زیادی به شما خواهد کرد تا بازی را در دست گرفته و شانس برنده شدنتان را افزایش دهید.

این استراتژی، باید در فرایندهای کسب و کار نیز بکار گرفته شود. شناخت رقیب و رقابت برای حضور در بازار رقابتی امروزه، بسیار حیاتی است. آشنایی با حرکات و انگیزههای رقیب، شما را به خوبی قادر خواهد ساخت تا توانایی مقابله با حرکتهای احتمالی او را یافته و اطمینان حاصل کنید که مزیتهای رقابتی را از وی گرفته اید. به علاوه، با بررسی استراتژی های رقیب، فرصتی پیدا خواهید کرد تا راه های غلبه بر شرایط رقابتی را شناخته و بازی را به نفع خود به پایان برسانید.

* با الگویابی و بهینه گزینی (بنچ مارکینگ)، نمودار عملکرد خودتان را ارتقا دهید- هیچ وقت برای بدست آوردن نیمی از یک سهم (سهم نصفه و نیمه)، بازی نکنید. بازی کردن به امید گرفتن تساوی، چیزی بیش از یک وضعیت عقب افتاده نصیب شطرنج باز نمی کند. بهترین راه برای کسب برتری در صفحه شطرنج و یا صحنه کسب و کار، این است که نقش آفرین خوبی بوده و بازی بهتری انجام بدهید. این از بی رحمی دنیا است که فقط برندگان در آن باقی می مانند. شما اگر قرار باشد که همیشه با ضعیفتر از خود بازی کنید هرگز نمی توانید تجربه و مهارتتان را افزایش بدهید. به گفته کاسپاروف، قهرمانان بزرگ، نیازمند رقبای بزرگ هستند.

به عنوان یک مدیر، باید خودتان را در یک تیم خلاق و پر انرژی با رویکردی فعالانه ببینید تا بتوانید در طی این مسیر طولانی، به یکدیگر انگیزه داده و پویایی لازم را ایجاد کنید. خودآموزی و خودیادگیری، ضروری و خوب است اما کار کردن با افرادی که در سطوح بالاتری از شما قرار دارند میتواند راندمان و بهره وری کاری شما را صد چندان افزایش دهد.

* برای پیروزی در بازی، چند گام جلوتر باشید- همواره، فردی که حرکت اول را شروع می کند از مزیت قابل توجهی برخوردار است و در زمانی که رقیب، باید به دنبال جبران عقب افتادگی خود باشد، بازیکن شروع کننده (کسب و کار پیشرو) باید به توسعه و بهبود مهارتهای شناخت وضع موجود پرداخته و برای حرکت یا حرکتهای بعدی خود، برنامه ریزی کند (با طراحی یک نقشه راه) و بداند چه حرکتهایی میتواند مزیتهای موقتی و یا بلند مدتی را نصیبش کند. این رفتار در دنیای تجارت بدان معناست که شما به عنوان یک مدیر یا صاحب ایده، بدانید “کجا هستید و به کجا می خواهید بروید”. یکی از اصول اولیه تجارت و بازاریابی، “اصل اول بودن” است (البته به شرطی که از قدرت و مزیت کافی برخوردار بوده و برای حمله، برنامهریزی کرده باشید، مانند حضور اولیه برندهای لیپتون، زیراکس، اسکاچ، تفلون، تاید، ریکا، وایتکس و … در بازار و ذهن مشتری). این کارِ شما خواب رقبا را آشفته خواهد کرد. در یک شرکت تجاری، مراحل شروع می تواند این آیتمها باشد:

خود ارزیابی: شناخت مزیتها، معایب و ضعفها و درک چگونگی ارتباط آن منافع با یکدیگر

ارزیابی بازار: توانایی پاسخگویی به نیازهای ناموفق خریداران و بازار و اولویت بندی ویژگی های مختلف محصولات و قیمت گذاری و درک تاثیر متقابل فاکتورهای اقتصادی و سیاسی بر اعتبار برند شرکت

ارزیابی رقبا: شناخت نقطه ضعف های حریف و انتخاب زمان مناسب برای ضربه وارد کردن

ارزیابی کانال های بازاریابی: چه فعالیتی انجام می شود و چرا در کانالهای متفاوت صورت می پذیرد

ارزیابی محتوا: جهت ارزیابی محتوای فعلی فروش و بازاریابی و سنجش اینکه کدام یک مرتبط، قابل اجرا، هدفمند، قابل پیگیری و قابل استفاده مجدد است (برای کانالها و خریداران مختلف که به مدیران بازاریابی کمک می کند ماندگاری بیشتری در بازار داشته و کسب اعتماد کنند). فهم وضعیت موجود، کمک بزرگی برای ایجاد و خلق یک نقشه (بازاریابی) واقعی می باشد.

* یافتن تعادل- در بازی شطرنج، میان تجزیه و تحلیل و بینش و شهود، تعادلی وجود دارد. حتی با ماه ها و سالها تمرین و مطالعه، باز هم یک فاکتور انسانی وجود دارد که قابل پیش بینی نیست. بازیکن باید از حس شهود و بصیرت بالایی برخوردار باشد تا نه تنها بتواند حرکتهای حریفش را  پیش بینی کند بلکه در زمان مقتضی قادر باشد بدون توجه به حرکت انجام شده، عکس العمل مناسبی نشان دهد.

شطرنج، یک بازی بی انتهاست با میلیونها حرکت احتمالی موجود و غیر ممکن که در کل زمان بازی بتوان برای تمامی شرایط، برنامه داشت. این درست است که باید با آمادگی و تمرین زیاد وارد بازی شوید اما با این وجود همیشه لحظاتی پیش می آید که یک بازیکن نمی تواند فقط بر اساس توانایی ها و مهارتهایش حرکت کند بلکه لازم است تا به قدرت شهود و حس درونی خود اتکا کند. اینکه بتوانید حرکتهای طرف مقابل را پیش بینی کرده و یا بر اساس نقطه ضعفهای او، وضعیت تهاجمی به خود بگیرید، باز هم زمانی فرا می رسد که باید با روح خود بازی کنید. هنگامی که یک شطرنجباز یاد بگیرد که میان مهارت و بینش خود، تعادل برقرار کند، توانایی بازی در او به طور کلی ارتقا و بهبود می یابد. برخی از بزرگان شطرنج، بیشترین و مهمترین موفقیت های خود را زمانی کسب کرده اند که به جای تکیه صرف بر مهارتها، به حس شهود خود تکیه کرده اند.

کارآفرینان نیز باید چنین توازنی را در کسب و کار خود بیابند. هیچ جایگزینی را نمی توان برای توانایی اتکا به بینش و شهود متصور بود. در دنیای کسب و کار، این موضوع، به “فکر کردن خارج از جعبه” یا همان “ساختارشکنی” اشاره دارد و اغلب، منبع بزرگ کامیابی و خلاقیت به شمار می آید. کمپینهای موفق بازاریابی، محصولات غافلگیرکننده و سایر خدمات مبتنی بر شهود و  بینش، می تواند تفاوت میان شکست و پیروزی را رقم می زند.

۱۰ چیزی که هر کسب و  کار می تواند از شطرنج فرا بگیرد

۱- هرگز یک شروع خوب را دست کم نگیرید

در شطرنج، دارنده مهره سفید از مزیت تهاجم برخوردار است زیرا حرکت نخست را او انجام می دهد. اما تا زمانی می تواند به حمله خود ادامه بدهد که حرکت اشتباهی مرتکب نشده و از انجام حرکتهای اضافی خودداری کند. همین شروع های موفقیت آمیز می تواند سرآغاز حرکتهای موفقیت آمیز بعدی شما باشد و در بازی شطرنج، این وظیفه بر عهده مهره سرباز است. حرکت حساب شده سرباز می تواند منجر به حرکتهای موثر بعدی تیم  شما شود. پی ریزی های مناسب و قابل قبول برای کسب و کار شما، بسیار حیاتی است. بدون آن، شما قادر به توسعه کارتان نبوده و پس از مدتی خودتان را در مسیرهای مختلف و بی سرانجام، محدود می یابید. فقط کافی است تا در يك محيط رقابتي به حرکاتی همچون تولید یک کالا یا خدمت از رده خارج، اخراج كاركنان موثر، سرمایه گذاری بدون تهیه طرح توجیهی و یا بیزینس پلان و… متوسل شوید.

برخی حرکات نظیر اضافه کردن یک لید مگنت در وب سایت (برای افزایش بازدید مراجعه کنندگان) و یا طراحی خبرنامه های ایمیلی، ممکن است در ابتدا بیهوده به نظر برسد اما در آینده می تواند موفقیت بازاریابی دیجیتالی شما را ضمانت کند.

۲- قبل از حمله، از قدرت دفاعی خود مطمئن شوید

در کسب و کار نیز تلاش کنید که ابتدا و قبل از هر حمله ای به بازار، مقدمات کار را آماده کرده، رفتار مشتریان را سنجیده، رقبا را پایش کرده، اصول تشریفات و امور اداری را به جا آورده و برآوردهای لازم را انجام دهید.

۳- عجول و بی صبر نباشید. در این صورت، مهره های زیادی را از دست خواهید داد

در برخورد با مشتری و یا طرف مذاکره، اگر خودتان را بیش از اندازه راغب و مشتاق نشان بدهید، هرچه دارید را ازدست خواهید داد بدون آنکه به هدف تعیین شده خود برسید.

 

 

 

 

۴- دید بلندمدت داشته باشید

منافع و برتری های کوتاه مدتی که در بازی شطرنج برایتان بوجود می آید ممکن است دام و تلهای باشد که  شما را به دامان خطرات بعدی بیاندازد. همیشه یک گام جلوتر فکر کنید. هیچگاه فریب جذابیتهای موقتی و کوتاه مدت را نخورید. بهترین بازیگران، تفکر رو به جلو دارند (آینده نگری)

۵- مراقب تله “شهر خالی” باشید

ایجاد برتری واضح و بی دردسر، ممکن است صرفا یک منفعت زودگذر و آنی بوده که حاصل یک سراب خطرناک و ناامیدکننده باشد (بلوف روانی). این تله ها را شناسایی کنید و از به چنگ آوردن فرصتهای طلایی و واقعی کسب و کار، ترس به خود راه  ندهید.

۶- همیشه حملات مستقیم کارساز نیست

حمله باید نتیجه برنامه ریزی دقیق بوده و مجموعه ای از حرکت هایی را که حتی ممکن است قربانی هایی را  نیز در پی داشته باشد، تعیین کند. در دنیای تجارت نباید کورکورانه، به در و دیوار زد. برنامه داشته باشید و تمام حرکات خود را منسجم و یکپارچه سازید.

۷- رقیبتان را آشفته و گیج کنید

برخی حرکات، غیر منطقی به نظر می رسند اما واقعا همینطور است؟ مشتاقانه مهره های (امتیازات) ارزشمند خود را برای تحقق برتری های بزرگ استراتژیک، قربانی کنید. اگر می خواهید افق های روشنتری از کسب و کار را پیش روی خود ببینید و فرصتهای بهتری برای خود ایجاد کنید، ناگزیر هستید که از برخی داراییهای خود چشم پوشی کنید. شطرنج بازان برخی اوقات، مهره های با ارزش خود را برای به دست آوردن موقعیت بهتر، قربانی می کنند. شما می توانید برای نیل به موفقیت، احساسات و هیجانات افراد را مدیریت کنید. مطمئنا تمایل دارید که حریفتان به جای تکیه بر استدلال و منطق، بر مبنای احساسات خود، تفکر و برنامهریزی کرده و به صورت هیجانی تصمیم بگیرد. برای رسیدن به این هدف، لازم است تا آگاهانه، حرکتهای غیرمنطقی و نامعقولی انجام دهید که بازیکن مقابل (رقیب) را به اشتباه بیندازید زیرا احتمالا او در پس این حرکت به ظاهر، غیرعادی شما، به دنبال یک الگوی منطقی و مشخص عمل خواهد کرد.

۸- در هر زمان که ممکن بود شاه حریف را در فشار و تهدید قرار بدهید

این کار شما، رقیب را در حالت تدافعی قرار می دهد و فقط می تواند حرکات محدودی را در منطقه خود انجام دهد و به این ترتیب نمی تواند تهدیدی برای شما بوجود آورد. (برخی اوقات بهترین دفاع، حمله است)

البته در نبرد تجارت صرفاً به این دلیل که در وضعیت حمله هستید، نباید مرتکب اشتباه شوید و لازم است تا محتاط و منعطف باشید. برای کسب موفقیت، شما باید در ایجاد تغییرات رو به جلو و حمله به حریف، هوشیار و فعالانه عمل کنید. این نیازمند اعتماد به نفس کافی و ظرفیت بالای ذهنی است تا بتوانید آنچه را که باعث خلق نتایج بزرگ می شود تجربه کنید.

۹- چیدمان (ترکیب) و گشایش و گسترش تمامی مهره ها، امری حیاتی است

مهره ها را در تمامی فضای صفحه، با برنامهریزی و پیش بینی های قبلی، سازماندهی کنید (در عین انسجام) تا قابليت، حمله، دفاع و مانور بيشتري داشته باشید. اما شاید بهترین موقعیت، کنترل خانه های مرکزی صفحه شطرنج است که می تواند مزیت تاکتیکی قابل توجهی به بازیکن بدهد. تسلط بر میدان و به دست آوردن زمین بازی، باعث استحکام می شود. با این حال، چیدمان و ترکیب قرارگیریِ بد مهرهها، بازی را از دست شما خارج خواهد کرد و منابع سازمان را به هدر می دهد.

در فضای کسب و کار نیز، گسترش منابع سازمان از جمله ساختمانها، تأسيسات، تجهيزات و نيروهاي انساني بدون در نظر گرفتن كيفيت، نوع و ميزان خروجي آنها، به اتلاف منابع، كاهش بهره وري سازمان و افزايش قيمت تمام شده محصولات يا خدمات منجر مي گردد. هیچ راه میانبری وجود ندارد. همه چیز باید به درستی انجام شود. حفظ مزیت رقابتی، رقبا را آسیب پذیر ساخته و به دردسر می اندازد.

۱۰- خیلی زود ناامید نشوید و بازی را ترک نکنید

هر شکست، پلی است برای پیروزی شما. با هر شکست، قافیه را نبازید و از میدان به در نشوید زیرا رقیب شما ممکن است لغزشی کند و برتری را به شما بدهد. “هرگز نگویید که من مُردم مگر اینکه واقعا مرده باشید”.

درسهایی از قهرمانان شطرنج جهان برای کارآفرینان موفق

– گری کاسپاروف (Garry Kasparov): یکی از جوانترین قهرمانان شطرنج جهان، کاسپاروف معروف است که در سن ۲۲ سالگی این عنوان را به خود اختصاص داد و به یکی از بهترین بازیکنان تمام ادوار تبدیل شد. شطرنج یک میدان نبرد است. این بازی، فقط یک بازی زیبا و آرام نیست. به زعم کاسپاروف، در شطرنج نباید به دنبال بازی زیبا و بی دغدغه بود بلکه در این بازی فقط باید به فکر تخریب بازی دشمنتان (حریف) باشید و به راه های دیگر نیاندیشید. با این تفکر، کسب و کار نیز به همین شکل است. بعبارتی بهتر، تجارت، جنگ است (کتابی با همین عنوان از آلن رایس و جک تراوت).

به راحتی در قلمرو دشمن مانور بدهید. در صورتی که به حریفتان بفهمانید که در قلمروی او به چه راحتی ترکتازی می کنید، می توانید با یک ترفند، او را تحریک کنید که به داخل زمین شما حرکت کند و این زمانی اتفاق میافتد که شما به خوبی بر روی مواضع و تمایلات حریف، کار کرده باشید. در کسب و کار و تجارت، خود را به رقیبانتان نزدیک کرده و شناختتان را بیشتر نموده و سپس برنامه های خود را برای شکست آنها اجرا و عملیاتی کنید.

– پیتر تیل (Peter Thiel): او یکی از مؤسسین  پی‌پل  و اولین سرمایه‌گذار حرفه‌ای در  فیس‌بوک  بوده  که  در سال ۲۰۱۴ با ۲٫۲ میلیارد دلار ثروت در فهرست میداس فوربز در سال ۲۰۱۴ در رتبه چهارم و در سال ۲۰۱۶ با ۲٫۷ میلیارد دلار ثروت، در  فوربز ۴۰۰ ، در رتبه ۲۴۶ام قرار داشته‌است. او در بازی شطرنج نیز مهارت فوق‌العاده‌ای داشت و به عنوان یکی از بازیکنان مطرح شطرنج در ایالات متحده یاد می شود. “قدر و ارزش مهره های خود را بدانید. هر مهره در شطرنج، ارزش ویژه ای برای خود دارد. با این طرز فکر، راحت تر می توانید درباره جایگذاری مهره ها و استراتژیهای لازم، تصمیم بگیرید. در دنیای واقع نیز، شناخت ارزش و توانمندیهای کارمندان و دیگر همکاران، باعث میشود تا راحت تر به طرح ریزی و تدوین استراتژی کسب و کار خود بپردازید و راهکار مناسبی برای پیروزی در رقابت بازار بر اساس مسئولیتهای سازمانی و غیره اتخاذ کنید.”

همچنین، بدانید که مهره ها چگونه با همکاری یکدیگر، نقش آفرینی می کنند. به اعتقاد تیل، در هر موقعیت و بازی، دو گروه از بازیکنان وجود دارند: محافظه کاران و یکه تازان. محافظه کاران، متفکرانی هستند که از تعارض دوری می کنند درحالی که یکه تازان، هر وضعیت و موقعیتی را به یک چالش رقابتی تبدیل می کنند. به زعم تیل، هر کسب و کاری به هر دو نوع از کارکنان نیاز دارد تا تعادل خود را حفظ کرده و در عین حال، به موفقیت بیندیشد.

– جاستین مور (Justin Moore): خواننده و آهنگساز سبک  کانتری  اهل  ایالات متحده آمریکا  است که از سال ۲۰۰۷ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌ است. او به عنوان کودک اعجوبه شطرنج، در میان ۲۰ بازیکن برتر جوان ایالات متحده آمریکا مطرح شد. مور در حال حاضر مدیر عامل Axcient، ارائه دهنده خدمات ابری است.

تمرکز مستمر- به باور مور، بسیاری از شرکت ها چشم انداز و بینش خود را فراموش کرده و به سمت فعالیت های واکنشی و انفعالی سوق پیدا می کنند. مور به عنوان یک شطرنجباز، ارزش برنامهریزی در بازی آخر را درک کرده و توضیح می دهد که کسب و کار نیز باید رفتار مشابهی را به عنوان یک مدل دنبال کند. در صورتی که در کمین حرکات و اقدامات رقبا نیفتید، به راحتی می توانید بر اهداف نهایی و غایی شرکت تمرکز کنید.

شناسایی الگوها- مشاهده روشهای تکراری یک رقیب می تواند شاخص و الگویی از حرکتهای احتمالی بعدی او را به شما بدهد. در کسب و کار نیز، اصول و قواعد مشابهی دیده می شود. با بررسی و پایش الگوهای کسب و کار، یک کارآفرین می تواند گمانه زنی ها و پیش بینی هایی از آنچه در بازار رخ خواهد داد (رفتار بازار)، داشته باشد. به علاوه، در شرایط اضطراری نیز می توان اصلاحات لازم در خصوص بهبود و توسعه فعالیتهای تجاری را انجام داد.

نمونه هایی از استراتژیهای شطرنجی در تجارت و کسب و کار

هنگامی که ژاپن برای اولین بار خودروهای خود را به جهان معرفی کرد، با غولهای خودرویی ایالات متحده مواجه شدند. اوایل دهه ۱۹۷۰، عصر نوآوری و تغییر به حساب می آمد و بازار برای حضور تولید کننده های دیگر خودرو آماده بود. شرکتهای خودروسازی ژاپنی با این آگاهی که هیچ راهی جهت غلبه بر بازار آمریکا از طریق مزیت رقابتی برای آنها وجود ندارد، با استفاده از دستورالعملهای بازی شطرنج، یک حمله مستقیم را آغاز کردند. با استفاده از استراتژیهای داشتن مزیتهای چندگانه همچون تمایل به فداکاری، ژاپنیها برای بدست آوردن سهم بیشتری از بازار، سود و منافع پیش روی خود را قربانی کرده و نادیده گرفتند. آنها خودروهای کم مصرف و ارزان و اقتصادی خود را روانه بازار آمریکا کردند و منتظر ماندند. مردم آمریکا که از قیمتهای فزاینده سوخت گاز و خودروهای به مراتب گرانتر آمریکایی بیزار بودند، شروع به خرید خودروهای ژاپنی کردند. همین که خودروسازان آمریکایی متوجه موضوع  شدند و قصد تولید خودروهای ارزان قیمت را نمودند، کار از کار گذشته بود چون پیش از آن، خودروهای ژاپنی، بازار را فرو ریخته بودند (سهم بازار را از آن خود کرده بودند). و البته این روند و تخصیص سهم معنادار و قابل توجهی از بازار خوردروهای آمریکا تا کنون نیز ادامه داشته است.

شرکتهایی که در بکارگیری برنامه ریزی و تفکر استراتژیک، خوب عمل نکرده و با شکست مواجه شده اند، این موضوع را به رهبران کسب و کارها یادآوری می کنند که برای موفقیت در صنعت خود، باید از تکنیکهای شطرنج بهره ببرند. کافیست یک دهه قبل و زمان فعالیت غول بزرگ صنعت فیلمبرداری، کداک، را به یاد آوریم. این شرکت، به دلیل شکست در برنامه ریزی و پیش بینی رفتار بازار -به ناگاه با معرفی عکسبرداری دیجیتال- از بازی خارج شده و خود را در ورطه نابودی دید. به دلیل عدم آمادگی برای رقابت متقابل با رقبا، کداک برای بدست آوردن حتی کوچکترین سهم بازار در دوربین، دست و پای زیادی زد.

انجام یک مسابقه ساده شطرنج، ممکن است راهی باشد برای گذران اوقات بعد از ظهر شما. اما یک بازی فریبنده و هوشمندانه شطرنج می تواند درسهای مهمی را به اتاق های هیئت مدیره شرکت بدهد، واقعیتی که ممکن است مدیران را به انجام یک بازی سریع و برق آسای شطرنج، قبل از حضور در پای میز مذاکرات دعوت کند. بکار بردن اصول و قواعد بازی شطرنج، نه تنها می تواند استراتژی های کلی شرکت را بهبود ببخشد، بلکه می تواند بینشی را برای چگونه رقابت کردن، ترسیم کرده و روشها و تکنیکهایی برای پیروزی در بازی کسب و کار فراهم نماید.

حال به نظر شما، آیا تفکرات یک مدیر و کارآفرین در حوزه کسب و کار شباهت بسیاری با بازی شطرنج ندارد؟

نویسنده: وحید نثائی- مدرس دانشگاه و سخنران در حوزه های مدیریتی و کسب و کار